Soms is het tijd voor een prikkelende stelling!

Dus moet werken in loondienst nu verboden worden? Nou ja, bij zorgprofessionals toch op zijn minst ontmoedigd. Hoezo dat?

Voor een goed functionerend zorgsysteem zijn namelijk drie zaken belangrijk.

Deze drie zaken zijn:

  1. Kwaliteit
  2. Klanttevredenheid
  3. Kosten

Er is onderzocht wat er gebeurt als je een systeem zo inricht dat het optimaliseert naar één van de drie doelen. Wanneer er geoptimaliseerd wordt op kwaliteit, dan stijgen de kosten en blijft de klanttevredenheid min of meer gelijk. Wanneer er geoptimaliseerd wordt op klanttevredenheid dan daalt de kwaliteit en blijven de kosten min of meer gelijk. Wanneer geoptimaliseerd wordt op kosten dan daalt de kwaliteit en de klanttevredenheid.

Het model wat voortvloeit uit dit onderzoek heet het Tripple Aim model. Het laat zien dat het noodzakelijk is om op alle drie de doelen gelijktijdig te sturen voor een goed resultaat.

Maar hoe doe je dat? In de meeste organisaties zijn deze drie doelen ondergebracht bij verschillende afdelingen en disciplines, en mijn persoonlijke ervaring is dat hoe meer mensen zich er mee bemoeien (hoe meer variabelen het systeem heeft dus) hoe groter de samenwerkingsproblemen en daarmee het afbreukrisico. Dus het reduceren van variabelen (tot een bepaald punt) heeft nut.

De zelfstandige professional (je zou kunnen zeggen: de ondernemer), is zich op alle momenten bewust van het belang van het leveren van kwaliteit, het zorgen dat klanten (of dit nu patiënten, verwijzers of andere stakeholders zijn) tevreden blijven, en het beheersen van de kosten. Dit omdat alle drie de parameters onderling afhankelijk zijn én direct consquenties hebben voor het inkomen van deze professional.

De kunst van het balanceren van deze drie parameters kenmerkt de goede ondernemer/zelfstandige professional. Een loondienstverband snijdt direct en acuut in de essentiële verbindingen tussen de drie parameters, en de gevolgen zijn mijns inziens overal zichtbaar. Professionals die iedere 26e een salaris krijgen, maar blijven roepen om meer geld en meer personeel. Kostenbeheersing is uitbesteedt aan de manager bedrijfsvoering die wanhopig probeert tegen de wensen van de professionals in het lek enigszins te dichten, en klanttevredenheid is iets waar misschien de PR-afdeling zich mee bezig houdt met een jaarlijkse enquête voor de HKZ.

Dus is het misschien beter, in ieder geval meer volwassen, om professionals in de zorg weer direct verantwoordelijk te maken voor alle drie te doelstellingen. Dat zorgt dat er weer skin-in-the-game is, stimuleert bescheidenheid en een volwassen attitude en daarmee een afnemende roep om meer geld en meer personeel. Laat maar eens zien waar je meerwaarde écht ligt. Als professional in de zorg ben je immers maar een zéér klein, zij het op dát moment belangrijk, onderdeel van het leven van de patiënt. Neem verantwoordelijkheid voor de moeilijke keuzes. De schatkist is namelijk niet bodemloos (en weten dat dát zo is, is anders dan er naar moeten handelen).

En ja, ik weet dat zorgprofessionals hier niet voor opgeleid zijn/worden. En ik weet dat een goede dokter niet meteen een goede ondernemer is. Maar het is niet voor niets dat we ooit begonnen zijn als vrij beroep en daarmee iedere Medisch Specialist automatisch een zelfstandig ondernemer was. Heeft dat systeem nadelen. Vanzelfsprekend. Maar de voordelen mogen na een kleine 30 jaar ontmoedigen van ondernemerschap bij dokters duidelijk zijn. De balans tussen kwaliteit, klanttevredenheid en kosten is compleet verstoord, en belangrijker nog: niemand zit aan het stuur!

Het stimuleren van loondienstverband voor medisch professionals (door de Bestuursvoorzitter van de NZa) is dus een beweging die precies de verkeerde kant op gaat. Ik zou er voor willen pleiten om te stimuleren dat senior professionals in de zorg weer de handschoen van het vrije beroep oppakken en zich daarmee direct verantwoordelijk maken voor kwaliteit, klanttevredenheid en kosten. De eerste 5 jaar na je opleiding is loondienst een veilige omgeving om je vak uit te oefenen en ondertussen bij te scholen in de kennis van en over het ondernemerschap.

En verantwoordelijk zijn, betekent niet dat je het alléén doet. Huur vervolgens andere zelfstandige senior professionals in die gespecialiseerd zijn in, verpleegkunde, psychologie, coaching, non-verbale therapie, bedrijfsvoering, onderhandelingen met zorgverzekeraars, office-management, PR, etc. Maar blijf als senior professional verantwoordelijk én met je voeten in de klei, zodat de verbinding tussen de abstractie van de onderneming en de uiteindelijk geleverde zorg niet verloren gaat!