Trauma

Onverwerkt PsychoTrauma

Veel mensen hebben last van onverwerkte trauma’s. Velen van hen, proberen vele jaren lang ‘naar voren’ te kijken; niet te voelen en zo goed als dit kan hun leven op te pakken’. Het omgaan met deze nare gebeurtenissen en ervaringen bestaat er dan vaak uit om dit zo diep mogelijk weg te drukken. Dat wegdrukken deed hij of zij dan ook al gedurende het trauma zelf, en vaak lukte het om deze herinnering niet te voelen en alles wat ermee te maken heeft zo veel mogelijk uit de weg te gaan.

Dikwijls is het zo dat deze personen later, (regelmatig als iemand tegen de 30 loopt maar eerder of later kan ook) wel degelijk klachten krijgen. Want dan is de reserve- of rest-capaciteit op. Mensen zijn leeg, op en zonder plezier of vervulling. Mensen vinden het regelmatig beangstigend dat ze alles kunnen gaan voelen wat ze al die jaren hebben proberen weg te drukken. De hersenen kunnen de herinneringen aan de pijn, de angst en of het verdriet er niet meer onder houden en flashbacks, angsten, slecht slapen, negatief zelfbeeld en geprikkeld worden, vertonen zich steeds frequenter. De lijdensdruk stijgt vaak in combinatie met de vermoeidheid. Soms worden klachten zo erg dat iemand moet stoppen met werken, of nooit aan werken heeft kunnen toe komen door dit soort klachten. Ook is het voor velen niet altijd duidelijk waar de klachten vandaan komen, mensen hebben niet altijd door dat trauma’s, als ze weggestopt zijn, een eigen leven kunnen gaan leiden en vooral fysiek en emotioneel er (nachts) uit kunnen komen. Als trauma’s na enkele maanden na het gebeuren niet verwerkt zijn, gebeurt het meestal ook niet meer vanzelf, en “de tijd” heelt veelal niet, zoals zo als veelvuldig gedacht wordt.

Iedereen verwerkt iedere nacht en delen van de dag. Mooie ervaringen en ook vervelende en/of bedreigende gebeurtenissen. Veel nare ervaringen worden wel degelijk vanzelf verwerkt. We zijn in feite een soort verwerkingsmachine; veruit het meeste wat we meemaken wordt verwerkt. Helaas zijn daar dus uitzonderingen op. Bijvoorbeeld als iemand een slechte hechting heeft gehad en ook nog andere nare gebeurtenissen mee maakt, dan kan het zijn dat er niet goed verwerkt wordt.
Het verwerkingssysteem krijgt een soort “overload”. Dit zie je ook wanneer iemand teveel tegelijk, of vlak achter elkaar, meemaakt. De informatie van die gebeurtenissen komt als het ware vast te zitten in het limbisch systeem, de emotionele hersenen. Het alarmsysteem van dit limbisch systeem, de amygdala, blijft als het ware de gebeurtenissen in het heden ‘zien’ en slaat te snel alarm. Iemand die daar last van heeft is snel getriggerd, met name op het vlak waar de trauma’s liggen. Bij een seksueel misbruik verleden zal de amygdala bijvoorbeeld getriggerd kunnen worden wanneer een man achter haar of hem komt staan, bijvoorbeeld in een werk situatie. Ook al heeft deze man geen slechte bedoelingen, het lijf schiet dan wel in een verdedigingsmodus en de persoon wordt disproportioneel bang en/of alert of soms zelfs agressief. Het verleden wordt dan in het “nu” afgespeeld; herbelevings-gevoelens en herbelevings-gedrag.

Naast deze alertheid is er regelmatig sprake van herbelevingen in de vorm van beelden en/of geuren/geluiden etc. van wat er gebeurd is. Ook kenmerkt zich trauma vaak door slecht kunnen slapen. Iemand wordt vaker wakker en heeft nachtmerries.

Eigenlijk gelden de klachten voor PsychoTrauma en PTSS ook voor “trauma’s” in de hechting. De hechtingsfase loopt veelal tussen 1-4 jaar oud. Deze onveilig gehechten kunnen, wanneer ze volwassen zijn, ook getriggerd worden, maar nu dikwijls op relationeel vlak. Wanneer er bijvoorbeeld in de relatie (met de behandelaar of partner) veel mismatches zijn en ze het gevoel krijgen dat de ander niet te vertrouwen is, ook dan wordt de amygdala overactief en kan de cliënt heftig reageren, mogelijk zelfs buitenproportioneel. Ook deze mensen slapen vaak slecht en ervaren regelmatig herbelevings ervaringen, bijvoorbeeld in de onveiligheid in de relatie met een ander. Het “hechtingstraumageheel” kan zich ook uiten via wantrouwen, angsten, een laag zelfbeeld, boosheid en/of somberheid.

Een goede hechting heeft met “matches” te maken; er is een kloppende interactie tussen ouder en baby. De moeder begreep het kindje en reageert op het kindje zoals zij/hij dat op dat moment nodig had, zowel qua aandacht en liefde als met grenzen aangeven. Een “match” is wanneer de moeder (of de vader) de behoefte goed vervulde. Een veilige hechting ontstaat wanneer er meer dan 1 op de 3 behoeftes een “match” is. Is dit minder dan 1 op de 3, dan ontstaat er veelal een onveilige hechting.

Waarom is die hechting nou zo belangrijk. Dat heeft alles met (innerlijke) veiligheid en relaties te maken, met gehoord worden, vertrouwen in de ander, en een positief zelfwaarde systeem. Bij een onveilige hechting staat zo een kindje er eigenlijk alleen voor; ”er is niets“ of het voelt “leeg, zwart”en dat is extreem naar en beangstigend. Of het kindje wordt alleen “gehoord” wanneer ze heel erg boos wordt. Bij deze vorm van onveilige (ambivalente) hechting leert iemand dat boosheid soms leidt tot gehoord worden. Deze persoon kan, als zij ouder wordt, ook vanuit herbelevings-gedrag en zich niet gehoord voelen boosheid inzetten, (er is toch niks, ik heb toch niks te verliezen). Boosheid is vaak een passende reactie op het leven. Bijna altijd gaat een slechte hechting gepaard met een negatief zelfbeeld en leegte (van de band met een ander).

Zo een moeizame start van het leven maakt dat het kindje kwetsbaarder wordt voor andere nare gebeurtenissen. Veel mensen met hechtingspijn, hechtingstrauma, hebben ook andere onverwerkte gebeurtenissen van de daarop volgende jeugd-jaren, zoals fysiek of geestelijk misbruik, verlies of andere angstige ervaringen.

Veel mensen met onverwerkte ervaringen en onveiligheid in de jeugd hebben last van lichamelijke klachten. Zeker als er geen cultuur is om te kunnen praten en de pijn/angst te kunnen uiten vinden de trauma’s via het lichaam als het ware een uitweg.
Herbelevingen van angst en dreiging gaan gepaard met spierspanningen door het hele lijf heel en het uitscheiden van stofjes om het lichaam paraat te houden voor gevaar. Een kort aantal minuten is dat goed en dit maakt iemand waakzaam en klaar om te vechten of vluchten. Jaren achter elkaar deze angsten en spanningen te ervaren is ronduit slecht voor het lichaam. Deze mensen krijgen lichamelijke klachten zoals hoofd-, nek-, buik-. rugpijnen, en bovendien gaat dit vaak gepaard met vermoeidheid. De algemene gezondheid, de weerstand gaat naar beneden en iemand wordt sneller ziek. Ook heeft het slechte slapen invloed op het kunnen denken en de angsten kunnen aansturen.

Veel mensen die bij de huisarts komen voor lichamelijke- of vermoeidheidsklachten hebben mogelijk onverwerkte trauma’s.

Veel cliënten met trauma’s zijn gebaat bij een verwerkingstherapie die de informatie uit het limbisch systeem erbij betrekt. Dus niet alleen een cognieve therapie of vaardigheden leren, maar trachten het allerdiepst in de hersenen opgeslagen pijnlijke/angstige herinneringen, (de angst, de leegte, de schaamte, de beelden en gevoelens etc die het kind in haar jeugd voelde), in het nu te krijgen, zonder dat het teveel wordt. Dus een behandeling die diep in de hersenen plaatsvindt, die ingrijpt op oude hersenstructuren. Daar zit immers de oude pijn/angst etc ook opgeslagen. Het liefst in combinatie met een vorm van links-rechts prikkeling zoals dat bij EMDR wordt uitgevoerd.

Droom/REM slaap en verwerking.
Wij mensen verwerken met name tijdens de droomslaap. Het is aannemelijk dat de droomslaap; het REMslaap-verwerkingsproces, bij mensen met onverwerkte trauma’s niet goed meer functioneert. Dit komt mogelijk omdat de vreselijke informatie “te veel en/of te groot” is om te kunnen verwerken. Mensen doen wel pogingen om te verwerken, maar schieten wakker met een nachtmerrie. Vandaar dat mensen met trauma’s vaak slecht slapen.
Een goede therapie bootst dit verwerkingsproces, zoals normaal tijdens de droomslaap, na. Nu onder veilige condities zoals in de traumapraktijk geboden kan worden. Trauma therapie is “het in contact brengen van de trauma-informatie, met de pijn, de angsten, de beelden, de schaamte, het verdriet, tegelijk met het in contact zijn met het nu en het in contact zijn met de traumapsycholoog”. Misschien fungeren de links rechts stimuli, zoals bij EMDR gebruikelijk is, als een extra prikkeling en een herstart van de REM-verwerkingsslaap.

Soms is de complexe problematiek van de cliënt dusdanig ingewikkeld dat het niet duidelijk is of, en waar, een traumabehandeling moet starten. Veel clienten hebben, naast eventuele andere diagnoses, ook trauma-/verwerkingsgerelateerde problematiek. Bijvoorbeeld cliënten met een hechtingstrauma hebben vaak een borderline diagnose. Zij hebben naast de hechtingspijn/trauma’s vaak ook ernstige andere onverwerkte gebeurtenissen. Trauma-behandelen is dan soms ingewikkelder omdat emotieregulatie problemen in de weg kunnen komen te staan. De traumabehandeling dient dan ingebed te worden binnen emotieregulatie therapie.

Daarnaast zijn er cliënten die zo heftig getraumatiseerd zijn, dat ernstige derealisatie en depersonalisatie (vaak ook wel dissociatie genoemd) klachten zich manifesteren. De dissociatie maakt het behandelen uitdagender, iemand kan bijvoorbeeld uit contact gaan, of iemand herkent zichzelf of de ander niet meer.
Ook kan iemand vroeg kinderlijk trauma hebben opgelopen waarbij de trauma’s er wel zijn, zoals hechtingspijn, of misbruik van voor het derde levensjaar, maar waarbij de trauma’s minder concreet lijken en daardoor met een EMDR protocol moeilijker te behandelen zijn, een andere benadering is dan beter zoals Brainspotten of lichaamsgericht het trauma-geheugen prikkelen.

Ook zijn recente behandelingservaringen waarbij clienten de diagnose autisme kreeg en/of verstandelijke beperking maar waarbij na behandeling van de complexe PTSS de hiervoorgenoemde diagnoses niet meer stand hielden. Complexe PTSS kan zich dus bij sommigen uiten als een autistisch of een verstandelijk-beperkt beeld.

Tenslotte zijn er patiënten, die in het verleden psychotische/depressieve episodes hebben meegemaakt, en die tevens getraumatiseerd zijn. De psychotische/depressieve gevoeligheid maakt dat het behandelen van de trauma’s vaak op een tweede plan komt, terwijl juist deze trauma’s de psychose/depressie luxeren en dus wel degelijk behandeld moeten worden.

Traumabehandeling kan dus ingewikkeld zijn door een dubbele diagnose, en/of door nevenreacties, waardoor het behandelen vast dreigt te lopen.

Via dit expertisecentrum biedt Dr. Monique Renssen, gz-psycholoog en traumaspecialist, de mogelijkheid aan een indicatie gesprek met de cliënt te hebben om te kijken of hij/zij baat bij trauma behandeling heeft. Mocht dat zo zijn kan overwogen worden de traumabehandeling plaats te laten vinden bij het Psychologisch Expertise Centrum, Traumabehandeling, onderdeel van het Psychiatrisch Expertise Centrum. Ook kan een traumabehandeling een aanvulling worden bij het reeds bestaande therapie aanbod. Let wel, er kan een wachtlijst zijn.

Waar
De voorkeur is om cliënten op praktijk van het PEC te Almere te zien. Ook bestaat er praktijkruimte van het PEC in Amsterdam.

Aantal sessies patiënt behandeling
Dat is altijd zeer lastig in te schatten omdat er veel variabelen een rol spelen. Complexe traumaverwerking is een heel ander verhaal als enkelvoudige trauma verwerking. Vooral omdat onwikkelings-factoren vaak een rol spelen. Een kind kan nog niet goed reflecteren en denkt vaak dat iets haar schuld is, dit werkt door in de ontwikkeling tot volwassene. Ook is er regelmatig bij complex trauma niet sprake van een eenmalige gebeurtenis, maar is er veelal een chroniciteit van bedreigende situaties geweest. Tenslotte speelt bij vroeg kinderlijk trauma ook hechtingsproblematiek meestal een rol, waardoor de ontwikkeling verstoord kan zijn geraakt en iemand vatbaarder is geworden voor vervolgtrauma’s zoals misbruik.
Om te trachten er toch iets over te zeggen: Modus 12-20, Gemiddeld 20-40, Uitzonderlijker > 50 sessies maar wel voorkomend. Het criterium is altijd dat iemand vooruit moet gaan of baat bij de sessies heeft.

dr. Monique Renssen

“Ik bewaak de grenzen, maar traumaverwerking doe je samen.”

dr. Monique Renssen

“Ik bewaak de grenzen, maar traumaverwerking doe je samen”

Wie ben ik?

Mijn naam is Monique Renssen. Ik ben gz psycholoog en in 1995 als een van de eersten in Europa met de EMDR opleiding gestart. Dit was omdat ik als psycholoog een onderzoek naar EMDR ging doen om te kijken wat de effectiviteit van deze methode zou zijn. Ik heb toen onder andere EMDR met Exposure behandeling vergeleken. Hieruit is een proefschrift gekomen en de conclusie van dit proefschrift was dat EMDR een zeer goede traumabehandelingsmethode is.

In de jaren erna heb ik met name als Traumatrainer gewerkt voor het Institut für Traumatherapie in Berlijn. Ik heb psychologen en artsen opgeleid en gesuperviseerd in traumabehandeling. Parallel hieraan ben ik voor een grote ggz instelling in Nederland gaan werken en heb me vooral gespecialiseerd in traumabehandeling bij complexe problematiek. Ook bij deze instelling heb ik traumabehandelings-opeidingen gegeven aan (klinische en gz) psychologen en deze psychologen daarna gesuperviseerd in de traumabehandelingen. De laatste jaren geef ik ook trainingen in Relationship Management binnen de traumabehandeling, (aan behandelaren) gericht op patiënten met vroeg kinderlijk trauma, zoals borderline problematiek. Hier wordt gekeken naar de relatie met, en de bejegening van, de patiënt met vroeg kinderlijk trauma en hoe bij deze groep patiënten mogelijk toch traumabehandeling gedaan kan worden zonder continue escalaties.

Ik ben tot de conclusie gekomen dat EMDR als protocolbehandeling een prachtige methode is voor met name de eenvoudige verwerkingsproblematiek, maar dat wanneer het complexer wordt, EMDR alleen niet voldoet. EMDR is bijvoorbeeld vaak te zwaar voor cliënten. Iemand wordt overspoeld of laat het verwerkingsproces niet toe en ondanks de trauma’s komt er geen goed verwerkingsproces op gang. Ook kunnen dubbele diagnoses voor complicaties zorgen in de behandeling van de trauma’s, waardoor de behandeling stokt en de patiënt soms al decennialang in beeld is bij de ggz maar nog nooit een effectieve traumabehandeling heeft gehad. Een goede trauma behandelings aanbod is er een toegespitst op de specifieke behoefte van de client en kan een combinatie zijn van meerdere interventies zoals bijvoorbeeld een combinatie van EMDR, Brainspotten, Transactionele analyse en vaardigheden leren om met emoties om te gaan.

Wat vind ik belangrijk in een traumabehandeling

Veiligheid staat voor mij voorop. Ik denk dat traumaverwerking vooral dient plaats te vinden binnen zowel fysieke als psychische veiligheid. Ik wil het liefst dat iemand zijn of haar grenzen durft aan te (leren) geven en ik vind het belangrijk dat iemand zich gezien en begrepen voelt en dat haar (zijn) mening telt. Traumaverwerking is iets wat je samen doet en waarbij het mijn taak is de grenzen te bewaken, zowel in het emotionele proces als in het op gang brengen van het verwerkingsproces. Ik wil niet dat iemand zich verliest en dat het verwerkingsproces zo groot is dat de angst overheerst. Bij vermijding en angst om te starten zal, samen, een weg getracht gevonden te worden.

Ik vind het belangrijk continuïteit te kunnen genereren, zodat de patiënt niet veel moet wisselen van behandelaar. De band is voor mij zeer belangrijk, zeker bij vroeg kinderlijke traumaverwerking. Complexe traumaverwerking is veelal geen snel-snel therapie. Soms duurt het verwerkingsproces zolang als het duurt, zolang het maar beweegt.

dr. Monique Renssen

BIG Reg. nr.; 19059644025
Agbcode  94004735

Kosten
De kosten van de behandeling zijn conform de nederlandse zorgautoriteit. Dit kunnen forse bedragen zijn. Daarom wordt aangeraden goed na te vragen bij uw zorgverzekeraar of bij u de behandeling in zijn geheel vergoed wordt.
Het Psychiatrisch Expertise Centrum doet er alles aan om contracten met zorgverzekeraars te krijgen.
Inmiddels zijn er contracten met: VGZ, Promovendum, Aevitae, Iptic, Besured, National Academic, Eucare of Aon en Dsw.
Heeft u een verzekering bij een andere verzekeraar dan wordt, wanneer u een restitutiepolis heeft mogelijk alles vergoed. Heeft u een natura polis dan wordt geadviseerd de verzekering aan het eind van het jaar aan te passen en daarna pas te starten.
Let wel, u krijgt van ons de factuur na behandeling of na een jaar opgestuurd en deze dient u zelf in te dienen. U betaalt het PEC nadat u geld van uw verzekeraar heeft ontvangen.
Wij voldoen aan de eisen van de overheid om vergoed te worden.
Bij een traumabehandeling of intake wordt uw eigen risico aangesproken.